Weinig verrassend: Cohen en Polak zijn de meest voorkomende Joodse achternamen in Nederland. Na de top 25 van populairste Joodse voornamen nu de top 50 van algemeenste familienamen.
Ik ben in het gedenkboek In Memoriam – met de namen van 101.414 Nederlands-Joodse oorlogsslachtoffers – nagegaan wat de meest voorkomende achternamen zijn.
Net als bij de voornamen een voorbehoud. Getrouwde vrouwen staan in het bestand onder hun dubbele achternaam (Cohen-Polak) en zijn dus apart geteld. Het was ondoenlijk dit allemaal uit te splitsen. De lijst gaat dus uit van de namen van mannen en ongehuwde vrouwen.
Abraham Cohen (1915-1941) combineerde de meest voorkomende Joodse voornaam met de meest voorkomende Joodse achternaam (privécollectie, Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland)
- Cohen (1433)
- Polak (1085)
- de Vries (903)
- Frank (526)
- de Jong (512)
- de Leeuw (407)
- van Gelder (406)
- Meijer (400)
- van Dam (337)
- van Praag (298)
- Jacobs (298)
- Gans (283)
- de Groot (275)
- Waterman (273)
- Levie (251)
- van Leeuwen (240)
- Wolff (239)
- Sanders (234)
- Blitz (222)
- Groen (214)
- Wolf (213)
- Swaab (207)
- Prins (206)
- de Lange (201)
- de Hond (201)
- Koster (191)
- Velleman (190)
- van Gelderen (189)
- Blok (180)
- Kool (178)
- Goudsmit (170)
- Hakker (167)
- Fresco (163)
- van der Sluis (162)
- van de Kar (159)
- Simons (158)
- Poons (154)
- Salomons (153)
- Wurms (151)
- Koopman (149)
- Mok (149)
- Speijer (147)
- Reens (146)
- Vos (144)
- Fransman (143)
- Stern (140)
- Schaap (139)
- Presser (138)
- Boas (136)
- Roos (135)
Ter vergelijking de algemene top 50 van meest voorkomende familienamen in Nederland van 2007 (PDF). Er is redelijk wat overlap. Tien namen komen in beide lijsten voor: de Jong, de Vries, Meijer, de Groot, Vos, van Leeuwen, Jacobs, Koster, van Dam en Prins.
Duifje Sack recte Ram-van Leeuwen (1912-1943): haar meisjesnaam was zeer algemeen, de naam van haar man bepaald niet (privécollectie, Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland)
- de Jong
- Jansen
- de Vries
- van de/den/der Berg
- van Dijk
- Bakker
- Janssen
- Visser
- Smit
- Meijer/Meyer
- de Boer
- Mulder
- de Groot
- Bos
- Vos
- Peters
- Hendriks
- van Leeuwen
- Dekker
- Brouwer
- de Wit
- Dijkstra
- Smits
- de Graaf
- van der Meer
- van der Linden
- Kok
- Jacobs
- de Haan
- Vermeulen
- van den Heuvel
- van de/der Veen
- van den Broek
- de Bruijn/Bruyn
- de Bruin
- van der Heijden/Heyden
- Schouten
- van Beek
- Willems
- van Vliet
- van de/der Ven
- Hoekstra
- Maas
- Verhoeven
- Koster
- van Dam
- van de/der Wal
- Prins
- Blom
- Huisman
Heel cynisch zou men ook kunnen zeggen dat dit, gezien de achtergrond van de lijst, de minst voorkomende achternamen zijn.
Ik begrijp dat je het cynisch bedoelt, maar om er even serieus op in te gaan:
Dat zou natuurlijk alleen kloppen als bepaalde families extra op de korrel zijn genomen, maar ik ga ervan uit dat de nazi’s niet op familienaam hebben gelet. Dit is inderdaad een overzicht van de meest voorkomende namen onder de slachtoffers. Of dat sterk afwijkt van de namen van overlevenden betwijfel ik. Gezien het zeer hoge percentage slachtoffers in Nederland ga ik ervan uit dat het resultaat redelijk representatief is.
Ik begrijp niet waarom mensen beweren dat wanneer de moederskant Joods is, je dan pas Joods bent. Dit wordt immers zo helemaal niet vertaald vanuit de Bijbel. Is deze richtlijn soms vanuit Talmoed, welke los van Thora staat?
Hallo Sandra,
Wanneer is iemand dan joods volgens de bijbel of thora etc.
@Sandra,
Dit wordt gedaan omdat je (vroeger) alleen 100% zeker weet wie de moeder van het pasgeboren kind is, en niet de vader. Als de moeder Joods is, is het kind dat dus ook.
In het verleden werd de bepaling van je moeder vaak gebruikt dus b.v. jan van marie Het kind Jan,dat uit marie geboren werd ` marie had een kind gebaard´. De man, verwekker, was er vaak alleen als voeder in de weer zo hij al bekend was. Er is een tijd geweest dat moeders, ook van het menselijk soort zoogdier prima voor hun jongen konden zorgen en in veel gevallen zie je dat dat ook nu nog gebeurd. De vader doet er niet zo toe, hij levert alleen maar een zaadcel per jong. Moeder levert de rest en dat was en is vaak heel wat. Per slot zijn we ook maar zoogdieren en ook daar zie je dat het mannetje te hooi en te gras bevrucht en de vrouwtjes nesten krijgen. De mannetjes laten uit gewoonte hun zaad achter in een of meerdere vrouwtjes, zodat niets verloren gaat en het voortbestaan van de soort behouden blijft. De mens werkt en heeft alle tijden gewerkt aan een gestructureerde aanpak en is geëindigd bij het monotheïsme met het aanwijzen van een hoofd van een familie. Napoleon bepaalde dat al die hoofden een naam kozen en dat voortaan hun kinderen die naam verder zouden dragen
Ik ben het niet met je eens.
Ten eerste betreffende naamgeving:
” Veel mensen denken dat we in Nederland onze familienamen aan Napoleon te danken hebben. Dat hebben ze ooit eens op school geleerd of uit een weetjesrubriek opgepikt en dit inzicht werd en wordt nog steeds bevestigd als het onderwerp bijvoorbeeld in de media ter sprake komt.
Deze onjuiste voorstelling van zaken blijft vooral levend omdat hij een heroïsch element bevat: men trachtte Napoleons voorschriften te ondermijnen en te bespotten door een rare naam aan te nemen, bijvoorbeeld Naaktgeboren of Poepjes (die twee namen komen altijd naar voren als het daarover gaat). Aan het begin van de 19e eeuw, toen Nederland door de Fransen was bezet, hadden de meeste inwoners echter al een familienaam. Ook de naam Naaktgeboren bestond al en de naam Poepjes, die in 1811 in Friesland door een tweetal families werd aangenomen, was in die omgeving toch ook al bekend voordat Napoleon op het toneel verscheen.”
Bronverwijzing : Dit is een gedeelte uit een artikel van Leendert Brouwer. Het is ook verschenen in Respons, Mededelingen van het Meertens Instituut 8, 2006.
Daar komt de vraag nog bij: Hoe zit het dan met de verwijzingen naar de voornaam van de vader, zoals vroeger gebruikelijk was? Denk aan Janszoon, Pieterszoon, Adriaanszoon, etc. die later zijn verbasterd naar Janse, Pieterse, Adriaanse, Abrahamse enz. De uitgang “se” staat voor ” zoon van” en je weet zelf hoeveel namen in Nederland op “se” eindigen. etc. En dit alles speelt al voor Napoleontische Tijd.
Bekijk ook de site “Netwerk Naamkunde” eens, daar kun je interessante dingen lezen.
Ten tweede: Het mannetje bevrucht niet te hooi en te gras in de natuur. Het vrouwtje staat het mannetje met de beste perspectieven c.q. genen toe, om met haar te paren. Welk mannetje is een goede donor? Kan hij goed jagen? Kan hij het nest verdedigen? Dit alles bepaalt voor het vrouwtje welk mannetje het meest geschikt is. Het verschil heeft te maken met taakverdeling en gedrag. Dat heet seksuele dimorfie (letterlijk: tweevormigheid). Over het algemeen voeren mannetjes een strijd om de gunsten van een vrouwtje. Deze strijd wordt door rituelen veelal in goede banen geleid. De mannetjes bieden tegen elkaar op met zang, grotere geweien, imponeergedrag of kleurenpracht, want zij moeten indruk maken, willen zij hun specifieke genen kunnen laten voortbestaan.
is van den berg, een joodse naam?
ik heb voor mijn gevoel, veel met het jodendom, met kunst, zang , muziek, alsof ik dat al jaren ken.
Bekende en onbekende mensen, nemen voetstoots aan dat ik joods ben. Hoe kom ik erachter
dat er in mijn familie joodse banden waren?
met vriendelijke groet,
Jan Alex van den Berg
Ja, Van den Berg is een Joodse naam.
Mozes heette zo. Dat staat zelfs in de bijbel, in het boek Exodus: “Toen Mozes van den Berg kwam…”
Van de(n) Berg is een naam die bij Joden en niet-Joden voorkomt. Je zult in kerkregisters, GBA´s etc moeten gaan zoeken, via de namen en geboortedata van je ouders, grootouders, overgrootouders om er achter te komen of er Joods bloed in jouw familie zit.
1. Ontleend aan een toponiem met het bestanddeel ‘berg’. Het element berg treffen we in talloze samenstellingen aan. In de lage delen van ons land betreft het vaak benamingen van geringe bodemverheffingen.
2. Bij joodse families kan deze familienaam een zinspeling op het patroniem ‘ben Baruch’ zijn.
Het is overwegend Van den Berg, omdat het zelfstandig naamwoord ‘berg’ dat aan de familienaam ten grondslag ligt als een mannelijk woord wordt beschouwd; het lidwoord ‘de’ neemt derhalve na het voorzetsel de vorm ‘den’ aan.
Bron: Nederlandse Familienamenbank
Danke vir de wonderlike artikel! Ek is van Suid-Afrika met meestal Nederlandse voorouers. Ek is ook afkomstig van ‘n Jacobs onder andere
Baie dankie, Francois! Die van Jacobs kom in Nederland baie voor: http://www.meertens.knaw.nl/nfb/detail_naam.php?gba_lcnaam=jacobs&gba_naam=Jacobs&nfd_naam=Jacobs&operator=eq&taal=
is davids een joodse achternaam? mijn over over groot opa was namelijk een jood maar is toen met een niet joodse vrouw getrouwd, is het nu dus nog steeds een joodse naam of niet?
Davids komt wel voor als Joodse naam, maar verreweg de meeste mensen met deze achternaam zijn niet Joods.
Mijn achternaam is Meijer, maar zover ik weet heb ik niks Joods in de Familie. Betekent dit dat ik iets Joods heb of is dat gewoon toeval?
Mijn moeder heette Schaap met haar achternaam en kwam uit een “echt” Joods gezin. Ondergedoken in Friesland ontmoette zij mijn vader en trouwde hem na de oorlog, vandaar dat mijn achternaam Abma is, een echte Friese naam. Er is echter een mysterie in haar familie. Haar moeder, mijn oma dus, heette Maria Bertha Molenman van haar meisjesnaam. We hebben een soort van stamboom onderzoek gedaan naar die kant van de familie. We kwamen uit bij Baruch Moleman, koffiemolenmaker in Wurms. De naam Molenman wordt soms met de n en soms zonder de n geschreven. Moleman, Molenman, Moolenman, maar op zich komt de naam in geen enkel Joods register voor. In de In Memoriam en op het Joods Digitaal Monument komt hij maar 1 x voor, en dat is dus de familie van mijn grootmoeder. Ik vermoed dat er ergens een huwelijk heeft plaatsgevonden tussen een Joodse vrouw en een niet Joodse man en dat zo de naam Molenman in gebruik is gekomen. Weet jij misschien waar ik hier verder naar kan zoeken?
Bedankt alvast.
groeten,
Dirkje Abma
Hallo Dirkje,
Ik ga eens op zoek naar de Joodse familie Molenman, ik kom erop terug!
Dag Maarten,
Dank je wel voor je reactie. Ik ben heel benieuwd of jij iets weet op te diepen en wat het eventuele resultaat met spanning af!!
Geweldige site trouwens Maarten. Kwam hier toevallig terecht en kom zeker regelmatig terug in de toekomst om een beetje te grasduinen.
Lieve groet,
Dirkje
Hallo Dirkje, Hoewel je vraag ongetwijfeld gericht is aan Maarten van der Meer hierbij toch alvast mijn reactie omdat ik regelmatig veel heb geraadpleegd op de websites van joodsmonument.nl, en van de ogs.nl, zie slachtofferregister van de Oorlogsgravenstichting. Men leest de achternaam met spelling Mooleman, op deze sites Maria Bertha Schaap-Mooleman.
De achternamen Schaap en Mooleman ken ik ook van stamboomonderzoek van mijzelf en aangetrouwde families in Nederland, gezinnen die niet-joods waren met deze namen maar toch ook wel bekend dat het ook namen zijn van joodse Nederlanders. Van achternaam Abma zijn drie personen te vinden in het slachtofferregister op website ogs.nl, zojuist gelezen hierbij de link
http://srs.ogs.nl/index.php#search
Op mijn eigen website is ook in mijn kwartierstaat van vaderszijde achternaam met spelling Moleman, Molemans, Moolemans, te vinden via zoekbalkje op mijn site, achternaam Schaap bij de families regio Rotterdam op de site deden.eu, dat is via mijn homepage te vinden kazenbroot.nl zie ook website nog in bewerking graag rekening mee houden kazenbroot.eu
Met vriendelijke groet ook aan Maarten van Macy
Dank voor je reactie Macy
Hallo Macy,
Ook jij bedankt voor je reactie. Mijn vraag was dan misschien aan Maarten gesteld, omdat hij de eigenaar van de site is, maar ieder antwoord is natuurlijk heel erg welkom! Omdat ik gelijk wilde reageren heb ik nog niet op je site gekeken, maar ga dat zo meteen gelijk doen. Dat de naam Abma vermeld word in het ogs register wist ik wel, zij zijn echter geen familie. Frappante vernoeming is die van Bernardus Abma, overleden in Batavia. Mijn vader is als dienstplichtig militair in Indonesië geweest. Hij heet Broer met zijn voornaam en wij gaan samen elk jaar hier in Leeuwarden naar de herdenking van de Friese gevallen militairen. Elk jaar weer lees ik dan de naam B. Abma op het monument en schrik daar steeds weer van. Ik besef dan dat het net zo makkelijk zijn naam had kunnen zijn die daar staat. Nogmaals bedankt voor je informatie en de genomen moeite.
Lieve groet,
Dirkje
Mijn moeder haar achternaam is Meijer gekregen van haar vader ben ik dan door deze naam Joods? Ik heb geen jodendom geloof en de naam is afkomstig van mijn opa niet van mijn oma?Zover ik weet heeft mijn opa wel joodse gebruiken gehad maar mijn oma niet heel verwarrend allemaal! Mijn vader draagt de achternaam Van Vulpen een achternaam waar ik helemaal niets vanaf weet en maar weinig hoor zou deze naam ook joods kunnen zijn?
Ik verbaas mij dat Roos een Joodse achternaam is,want mijn zwager heet zo,maar zijn voorouders waren echte Scheveningers met Scheveningse dracht enz,dan toch Joodse voorouders?
Lang niet al die namen zijn EXCLUSIEF Joods. De Vries is een van de meest voorkomende Joodse achternamen, maar onder niet-Joden natuurlijk even goed.
Het is machtig interessant,nooit te oud om te leren!