Toen mocht het nog… een achternaam als voornaam

Johan Adriaan Heuff gaf op 16 november 1820 de geboorte van een zoon aan. Het jongetje werd ingeschreven met de voornaam Wouter van Malsen.

De geboorteakte Wouter van Malsen Heuff - '... aan welke hij verklaard heeft de voornaam te willen geven van Wouter van Malsen'

De geboorteakte Wouter van Malsen Heuff - '... aan welke hij verklaard heeft de voornaam te willen geven van Wouter van Malsen'

Wouter van Malsen Heuff was met naam en toenaam vernoemd naar zijn zijn opa van moederskant, Wouter van Malsen. Het is sinds de invoering van de burgerlijke stand weliswaar verboden “geslachtsnamen van bestaande familiën” als voornaam te geven, maar in de negentiende eeuw knepen ambtenaren vaak een oogje toe.

In oude aktes van de burgerlijke stand werd geen scheiding aangebracht tussen de voornamen en de achternaam. In Wouters geboorteakte staat duidelijk dat Wouter van Malsen de vóórnaam is, maar in zijn overlijdensakte wordt alleen gesproken van het overlijden van Wouter van Malsen Heuff.

Wie de geboorteakte niet kent, zal waarschijnlijk denken dat de achternaam Van Malsen Heuff is. Zó is Wouter ook te vinden in Genlias:

De overlijdensakte van Wouter van Malsen Heuff in Genlias. Als achternaam is abusievelijk Van Malsen Heuff ingevoerd.

De overlijdensakte van Wouter van Malsen Heuff in Genlias. Als achternaam is abusievelijk Van Malsen Heuff ingevoerd.

Op deze manier zijn vroeger meermaals dubbele achternamen ontstaan. Het verbod op het geven van achternamen als voornaam moest dit tegengaan.

Bij wet van 31 mei 1934 werd bovendien bepaald dat geslachtsnamen in aktes voortaan aan de voornamen vooraf moesten gaan, gescheiden door een komma. Als Wouter na 1934 was overleden, zou zijn naam dus zijn vermeld als: Heuff, Wouter van Malsen.

De overlijdensakte Wouter van Malsen Heuff - '... is overleden Wouter van Malsen Heuff'.

De overlijdensakte Wouter van Malsen Heuff - '... is overleden Wouter van Malsen Heuff'.


Reacties

  1. Handig om te weten! RT @Vernoeming: Een achternaam als voornaam http://goo.gl/fb/PmWQq

  2. Jesse zegt:

    Mijn tante is genoemd naar L. Bouman, zij heet nu L. Bouwina H.-B.

  3. Een originele manier van vernoemen! Niet elke achternaam leent zich daarvoor, maar in dit geval kan het goed.

  4. In de United Kingdom waar ik sinds 1967 woon is het heel normaal (nog steeds!) om een achternaam als voornaam te geven ! In mijn vrouw’s Schotse familie wordt het nog steeds gedaan, vandaar dat je dan dus interessante voornamen krijgt zoals:
    Finley
    Douglas
    Farquehar
    MacGillivray (onze oudste zoon heet zo o.a.!)
    MacLeod

    Groeten,

    Gerard lemmens

  5. Is de Angelsaksische wereld is deze vorm van naamgeving inderdaad heel normaal. In Nederland is het gebruik door het wettelijke verbod goeddeels uitgestorven. (Helaas, vind ik, want waarom zou dit niet mogen?).

    In Zuid-Afrika zie je het ook nog steeds veel, denk aan auteurs als Johannes du Plessis Scholtz (J. du P. Scholtz) en Hendrik van der Merwe Scholtz (H.v.d.M. Scholtz).

  6. Alexandra zegt:

    Achternaam als voornaam: Juda Juda, bruidegom leeftijd 41, schoenmaker, geboorteplaats Amsterdam, zoon van: Gerrit Juda en Roosje de Wolff; hij is gehuwd in de gemeente Amsterdam, archieflocatie Noord-Hollands Archief, bron genlias.nl, huw.aktenummer reg.9;fol.17v, datum 19 oktober 1859, met bruid: Rebekka Korper, leeftijd 27, geboorteplaats Amsterdam, dochter van: Jacob Barend Korper en Debora Alexander Haring. Dit echtpaar komt daarna nog meerdere keren voor als ouders bij huwelijk van hun kinderen vermeld zoals hierboven in genlias.

  7. Dorita zegt:

    In 1960: Wiebe, als 1e voornaam en zijn achternaam is ook Wiebe, in de overlijdensaktenummer 1823 gemeente Utrecht, Het Utrechts Archief, toegangnr: 1221-1, Inventarisnr: 2001, aangiftedatum 14 september 1960: overledene Maria Helena Hubertina Josephina Cremers, leeftijd 48, overleden te Utrecht op 13 september 1960, gehuwd met Wiebe Samme Johannes Wiebe; de ouders van de overleden vrouw zijn: Johan Adolf Cremers, en Maria Theresia Jubertina Kunkels. (bron http://www.genlias.nl/)

  8. Frits Burghardt zegt:

    Een in vorige eeuwen heel gebruikelijk verschijnsel. Ik heb het in mijn familie ook. Ene Maria Cornelia Burghardt trouwde in 1801 Andries de Vos, die daarna herhaaldelijk als getuige bij aangiften voorkomt, en ook als peter van een kind Andries Cornelis de Vos Burghardt. Dit kind trouwde in 1828 en kreeg een kind dat te boek kwam te staan als Andries Johannes de Vos Burghardt, waarna hij in april 1836 als militair naar Indië vetrok waar hij in 1839 stierf. Zijn vrouw kreeg in eind december 1836 en in 1839 nog twee kinderen die oorspronkelijk ingeschreven werden onder de achternaam van de moeder, Vink, maar in 1854 gecorrigeerd werden tot De Vos Burghardt; ik neem aan om haar militaire weduwen- en wezenpensioen niet te verliezen. De vrouw was sinds 1839 weduwe en trouwde in 1844 met de werkelijke vader van haar kinderen behalve de eerste. Sindsdien bestaan er Burghardts in diverse spellingen en De Vos Burcharts. Grappig genoeg is de enige echte De Vos Burghardt, Andries Johannes, bij zijn huwelijken en aangiften van zijn kinderen daarna consequent als Burghardt geregistreerd. Van de valse De Vos Burcharts zijn er inmiddels vrij veel. Als ik die naam zie denk ik altijd: “Ha, Ludekuize!”.

  9. In Nederland knijpen sommige ambtenaren nog steeds regelmatig een oogje toe. De zoon van Anky van Grunsven heeft als 2e voornaam Janssen (http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Sport/03235/Anky-van-Grunsven-bevalt-van-zoon.htm). Ook sommige minder bekende mensen mogen het wel, anderen weer niet. Ik ken zelf een aantal kinderen waarbij het wel mocht; helaas mocht het bij ons niet.

Trackbacks

  1. [...] Nederland is het geven van achternamen als voornaam niet toegestaan. Een van de doelen van deze beperking is het voorkomen van verwarring over [...]

  2. [...] (vaak als Laurens gespeld, maar in de geboorteakte staat echt ou) was met naam en toenaam vernoemd naar zijn oom Laurens (of Lourens) Alma, die was getrouwd met een zus van zijn [...]

  3. [...] zijn hier natuurlijk de kinderen die een achternaam als laatste voornaam meekregen: Bernhardus Hopperus, Jan Minnema, Sybrand van Haersma, Daniel de Blocq van Haersma [...]

  4. [...] – dit terzijde – was Thomas Woodrow Wilson met naam en toenaam vernoemd naar zijn opa van moederskant, dr. Thomas Woodrow. Hij gebruikte diens achternaam als roepnaam en [...]

  5. [...] bijzonders, want dit soort namen waren in de negentiende eeuw schering en inslag, maar om een of andere reden besloot de officier van justitie in dit geval tot vervolging [...]

  6. [...] reden voor deze ‘versobering’ zal wel gelegen zijn in het verbod op het geven van achternamen als voornaam, dat na twee arresten van de Hoge Raad in 1856 en 1857 steeds strenger werd gehandhaafd. Daarmee [...]

  7. [...] het was nu eenmaal anders gelopen. Rolls Royce ging de ambtenaar echter te ver: Rolls en Royce zijn geen voornamen maar achternamen en bovendien was de combinatie bespottelijk. Het kind werd dus ingeschreven als Frans (of Frans [...]

Laat wat van je horen

*