Het mag weinig verbazing wekken dat Anton Mussert er in het verzetsblad Vrij Nederland niet al te best van afkwam. De schrijvers schuwden bij het zwartmaken van de NSB-leider ook naamkundige argumenten niet.
Anton Mussert gearresteerd op 7 mei 1945
Eerder plaatste ik hier al een artikel waarin “dit misbaksel van een man” een veeg uit de pan krijgt omdat hij was getrouwd met zijn tante. Nu een stukje over zijn achternaam uit de editie van 2 juni 1943:
SIBBEKUNDE.
Betreden wij thans het gebied van de Sibbekunde [= genealogie], wier wetenschappelijke beoefenaren bijzonder beijveren de afstamming der namen van menschen na te vorschen, of ook hier stuit de heer Mussert op onoverkomelijke moeilijkheden.
Het middel-Nederlandsch woordenboek wijst op pag. 2018 – 2019 onomstootelijk uit, waar de naam Mussert vandaan komt, n.l. van “museart” of “musart” hetgeen beteekent: 1e. sukkel, druiloor, sul, doeniet, luiaard, buiselaar, 2e. een gemeene vent, verachtelijke kerel, beroerling, ellendeling.
De naam is een teeken. Voorwaar een duidelijk teeken, en wel een eeuwig levend teeken. De wetenschap is onverbiddellijk, ook na de a.s. dood van den leider, zal dit teeken blijven voortleven. Op het terrein van de door de nieuwerordelingen zoo enthousia[s]t gestimuleerde sibbekunde slaat de heer Mussert een ellendig figuur. Hij wete nu waar zijn naam vandaan komt. Wij wisten reeds, zonder de resultaten van het sibbekundig onderzoek, van wat voor soort lieden de man zelf moet afstammen.
Klopt deze duiding van Musserts achternaam? Dat is heel goed mogelijk. Het Woordenboek van de familienamen in Zeeland (2009) van Frans Debrabandere (PDF) geeft als verklaring:
Mussert: Mnl. musaert ‘sukkel, beuzelaar, dwaas, lomperd’. Of afl. van musen ‘op de doedelzak spelen’. 1381 Heinric Musaert; Jan Musaert, Hontenisse (DEBR. 1999); 1464 Marye Musaerts, Hulst (PARM.).
Mussert was dus ofwel een sukkel, ofwel een doedelzakspeler.
Volgens mij is ‘Mussert’ een verbastering van het woord mutsaert. Dit betekent brandstapel, stapel brandhout. Niet dat déze verklaring de zaak voor Mussert beter maakt…
Ach, Mussert is een sukkel of Mussert is brandhout. Maakt inderdaad weinig uit
NB: Een eerdere versie van dit artikel is gepubliceerd op 5 juli 2011.
Prachtig. En “sibbekunde”, weer een nieuw woord geleerd.
Een vooral nationaalsocialistisch woord, net als het Duitse Sippenkunde/Sippenforschung.
Hallo Maarten, Groot verschil naam Sukkel of Brandhout of Druiloor. Volgens databanken Familienamen op website meertens.knaw.nl, de familienaam Sukkel (bekend met varianten) een bestaande naam is zowel voor, tijdens en daarna tot heden. In 1947 totaal 533 personen en in 2007 totaal 255 personen in Nederland. Wanneer ik dat vergelijk met mijn de namen in mijn eigen kwartierstaat, dan is dat veel. In documentatie bij familienaam Sukkel, wel interessante informatie, Sikkel, Sukkel, Patr.[= patroniem]: Sickel, Sukkel. Bij familienamen Suckel en Sükel, zie Sukel. / Bij familienaam Sükel o.a. toponiem, andere taal. Dat is niet zo vermeld bij Suckel met kenmerken: oude spelling. Verder gekeken op de site meertens.knaw.nl, databanken voornamen, verbazingwekkende ontdekkingen zie begint met Suck en begint met Suk, o.a. deze informatie:
Suck in NL dus Nederland niemand in 2010, te weinig gegevens voor het tonen van popularitiet, ook: Suck kwam in 2010 niet als naam voor, maar is in Nederland eerder wel door mannen gedragen. Suc is wel een bestaande eerste naam van minder dan 5 vrouwen, dan begint met Suc bekeken, veel treffers o.a. Succes en Success, ook Suckdeep is van totaal minder dan 5 vrouwen in 2010 de eerste voornaam.
Voornamen begint met Sukk, dat zijn 6 treffers, 2 bij mannen Sukka en Sukkar, 3 bij vrouwen Sukkar, Sukki en Sukkina. Voorts Sukker en Sukkhy: -, daarvan bij Sukker: Te weinig gegevens voor tonen van populariteit, en: Sukker kwam eerder als volgnaam bij mannen van buitenlandse geboorte voor.
En omdat ik toch kijk bij namen op die site, voornamen begint met Muss = 23 resultaten o.a. Musse, ook opvallen Mussart als voornaam niemand in 2010 met info o.a.: Mussart kwam eerder bij vrouwen van buitenlandse geboorte voor. Bij familienamen Mussert = kenmerken: patroniem, toponiem, beroepsnaam. Bij documentatie = naamsvermeldingen en literatuurreferenties: Mussert : Mnl. musaert ‘ sukkel, beuzelaar, dwaas, lomperd ‘. Of afl. van musen ‘ op de doedelzak spelen ‘. Zie verder database familienamen voor meer info, betreft de spelling Musaert reeds in 1381 en Musaerts in 1464.
Ben ik blij dat ik de tijd van Anton Mussert niet heb meegemaakt, daar ben ik te jong voor. Veel succes met uw bijzonder leerzame website vernoeming.nl, hartelijk dank, Cees
Hallo Maarten, Over woorden zoals Sibbekunde en Stammen: Het volgende gelezen in publicaties van genealogen die zonder problemen het woord sibbekunde gebruik(t)en voor genealogie of stamboom-onderzoek. Dan over het woord: Stam of Stammen, in plaats van Tak of Takken, bedoeld wordt: Familietak of Familietakken, dat heb ik wel van ouderen gehoord vroeger maar niet van jongeren. Mogelijk verschillend in Nederland afhankelijk waar men woont; veel factoren kunnen dat als oorzaak hebben of niet soms? Men leest dan een familienaam en daarna of daarvoor het woord Stam-A, met daarna de takken, Stam-B, enz., of omgekeerd kan ook bijv.: A-stam, B-stam, let vooral op de hoofdletter S van Stam, hoofdletter S voor Sibbekunde. Indien de jongere generatie scholieren / studenten docenten / historici, genealogen, etc., dat kopieert of overneemt van de publicaties van anderen, is dat tegenwoordig hetzelfde als voorheen zo geweest – omdat het vanwege copyright verplicht is zo te citeren bij bronvermelding in publicaties in Nederland en internationaal. Ik veronderstel dat wikipedia ook niet gemaakt is met foute bedoelingen, samengesteld door wie allemaal is wel met veel bronnen maar niet altijd duidelijk op welke manier of waar men dat kan vinden? Dank u wel dat ik dit heb kunnen schrijven op uw site, heeft u daar wat aan? In ieder geval wens ik u veel plezier, succes en sterkte toe met alles
Beste Maarten, Die tijd van Anton Mussert en zijn NSB aanhangers is gelukkig voorbij. De ouderen in mijn familie zijn best aardig en vertelden veel over de tweede wereldoorlog, de meeste van mijn grootouders generatie zijn al overleden. Dankzij publicaties van genealogen weet ik wie mijn eigen familieleden zijn. De kinderen van sommige foute ouders weten niets over hun eigen ouders heb ik gemerkt dankzij familieverhalen aan mij in goed vertrouwen verteld door die foute ouders zelf, die nu inmiddels zijn overleden. Wel vervelend, omdat juist die kinderen van de foute ouders familieleden op allerlei manieren probeerden hun ouders het zwijgen op te leggen hoewel zij niet wisten voor welk geheim. Wat was dan wel het vreselijke geheim? Niets bijzonders eigenlijk, hun moeder had als jonge tiener met een of ander blad en reclame geprobeerd te verkopen op straat omdat ze dat al gewend was om voor een extra zakcentje de krant te verkopen of voor goede doelen geld te verzamelen. Dat werd wel door haar ouders verboden, zij trouwde vrij jong en kreeg meteen een aantal kinderen voor wie dat vreselijke geheim verzwegen moest worden. Dan haar echtgenoot, die was gescheiden, veranderde van geloof zodat hij in de kerk kon trouwen. Zo gaat dat dan door, hij verdween als dwangarbeider tijdens de oorlog, onderduikadres was verraden, hun nationaliteit was niet afgenomen maar wel was onderzoek gedaan immers tante had een van oorsprong Duitse achternaam, dat was verdacht in de oorlog.
Hi Maarten, Hierbij dan mijn bijdrage over de tweede wereldoorlog. Ik werkte nadat ik pas getrouwd was een tijd als uitzendkracht op kantoor als administratief kantoorassistente (in Nederland na 1970). Voor een van de bazen ging ik tijdens kantoortijd op zijn verzoek een krant kopen ‘s morgens en dat vergeet ik nooit meer: Die baas zat ik bij op dezelfde kamer en hij was eventjes weg naar een van de andere afdelingen. In de tussentijd kwam de hoogste baas binnen en ging helemaal uit z’n dak. Hij kreeg een woedeaanval omdat daar een krant lag, maar niet zomaar een willekeurige krant. Volgens hem tijdens de tweede wereldoorlog een van die foute kranten. Dat mocht niet meer gekocht worden en daar in dat kantoor waar dan ook aanwezig zijn. Dat betreft gewoon een van die dagbladen in Nederland overal te koop. Bij het lezen van historische kranten via internet ben ik daarom wel voorzichtig en kritisch. Ik vergelijk die informatie wel, maar zoek eigenlijk alleen maar familie annonces voor mijn stamboom, geen sibbekunde gedoe zoals anderen dat noemen.
In een uitverkoopbak van de bib in mijn woonplaats lagen boeken over criminelen in WW2 periode en al die anderen te koop voor een zacht prijsje. Toen ik daar langs liep keek ik in zo’n boek, toen kreeg ik een mep van een oudere dame omdat ik zo’n boek in mijn handen had. Dat moest ik niet gaan kopen en lezen volgens haar, maar heb dat wel gedaan voor een gulden. Bijna voor niets en toen heb ik dat gelezen, daarna weggegooid omdat de tweede hands boekhandels dat niet wilden hebben. Het was kwalitatief niet geschikt voor de handel meer, had niets te maken met titel of inhoud. Veel van die overbodige boeken heb ik moeten wegdoen omdat ik kleiner ben gaan wonen bij andere senioren.
Het moet natuurlijk niet zo zijn, dat die schurken zoals Anton Mussert verheerlijkt worden in de media. Het is daarom wel nuttig dat we van anderen lezen wat de gevolgen zijn. Familiegeschiedenis of genealogie is niet hetzelfde als sibbekunde systeem voor en tijdens WW-II. Dat was toen met verkeerde bedoelingen, discriminatie systemen zodat anderen worden buitengesloten, uit Nederland moesten verdwijnen: V.O.W. (Vertrokken Onbekend Waarheen). Er zijn ook mensen die zich bezig hielden met heraldiek, zogenaamde familie stambomen en familie wapens erbij, was te lezen in kranten dat ze werden veroordeeld met heel hoge boetes. Gelezen tijdens bezoek aan het Centraal Bureau voor Genealogie, dat bestaat nog steeds in Den Haag, Nederland.
De afkorting van de woorden “openbare bibliotheek” was niet iedereen bekend zoals getypt in mijn eerdere bericht vandaag. Zie: “bib”. Dat woord ken ik al jaren spreektaal, dat is mogelijk niet bekend bij iedereen ook als afkorting meer bekend in puzzels: “bieb”. Nog meer afkortingen hierbij was ook niet duidelijk genoeg voor iedereen die ik ken zoals deze: WW2 en WW-2 en WWII en WW-II, die zijn mij bekend als afkortingen van de tweede wereldoorlog. Niet opgezocht via internet of (puzzelwoorden-) boeken. Het klopt niet altijd wat men leest in publicaties zoals kranten uit oorlogstijd. Vergelijken met NIOD publicaties is volgens mij wel zo handig, niod.nl. De afkortingen zijn niet altijd duidelijk genoeg uit oorlogstijd, via internet tegenwoordig ook niet zo handig dat anderen ook CBG gebruiken zie cbg.nl.
Gelezen dat druiloor ook betekent Uil, puzzelwoord. Dat is toch ook een achternaam Uil, in ieder geval mij bekend van meertens.knaw.nl, familienamen databanken, met deze moderne spelling in 1947 personen 163, in 2007 nog maar 313, dalende. Die andere spelling Uijl / Uyl, bijelkaar in 1947 personen 222, in 2007 387 (382 Uijl, 5 Uyl), duidelijk stijgende. Nog veel meer bij spelling Uijl, den / Uyl, den, in 1947 totaal 602 personen, met veel meer in 2007: Uijl, den : 1060, Uyl, den : 18, totaal 1.078 personen in Nederland. De moderne spelling is er ook : Uil, den, 127 in 1947, 257 in 2007, dat is veel meer dan gewoon zonder den. Opgezocht, adresnaam. Bij documentatie spelling Uijl, den (y), dat is de moeite waard om te weten, oude spelling ook: Uuyl in 1585, in den Uuyl ook in 1585 genoteerd in Amsterdam. Ik mis nu toch wel eigenlijk mensen zoals Joop den Uyl (1919-1987), weer eens over hem gelezen op nl.wikipedia.org/wiki/Joop_den_Uyl
Hallo Maarten, Hierbij vanwege Joop den Uyl, over zijn bijnamen toevalstreffer, interessant voor commentaar op vernoeming.nl. Lijst van bijnamen van politici, dat is op Wikipedia taal Nederlands => nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_bijnamen_van_politici
In Tilburg hoorde ik 25 jaar geleden dat daar mensen waren die hun naam Mussert lieten wijzigen in Mutsaers c.q. Mutsaars. Helaas geen bron.