Kutscheid: hoe kom je van die naam af?

De man rechtsboven op de foto is Petrus Albertus Koetsheid (1882-1961), die in het Rotterdamse Parkhotel toekijkt bij een schaaktournooi. Hij was vorige eeuw een bekende naam in de Nederlandse schaakwereld. Wat bijna niemand wist, was dat hij helemaal niet Koetsheid heette.

Foto: Het Vaderland, 20 maart 1933

Foto: Het Vaderland, 20 maart 1933

Petrus heette officieel Kutscheid. Een gewone Duitse naam die in het Nederlands helaas wat minder gelukkig klinkt.

Koetschat, Koets en Koetsheid

Daar was Petrus’ opa Johann Kutscheid ook al achtergekomen toen hij ergens halverwege de negentiende eeuw van Baumbach in het hertogdom Nassau emigreerde naar Zeeland.

Hij probeerde zijn zoons dat leed te besparen door ze bij de burgerlijke stand aan te geven onder een valse naam. Albert Johan (1850) en Augustus Bernardus (1851) kwamen Koets te heten en Petrus Jacobus (1855) Koetsheid.

Probleem opgelost? Nee. Hoewel de burgerlijke stand toen verre van nauwkeurig werkte, moest een bedrog als dit vroeg of laat toch wel uitkomen. In 1867 werd Johann blijkbaar zo zenuwachtig dat hij de Middelburgse rechtbank zelf vroeg de geboorteaktes van zijn zoons te verbeteren.

Zijn argumentatie: Tot voor kort wist hij zelf niet beter of hij heette Johannes Koetschat en dus(?) had hij zich bij de geboorteaangiftes Johannes Koets of Johannes Koetsheid genoemd. Of zoiets. (Lees zelf het vonnis maar na. Ik kan het niet volgen.)

Koets werd Kutscheid werd Koetsheid

Het maakte ook allemaal niet uit, want dat er iets niet klopte was overduidelijk. Als de naam van de vader Kutscheid was, dan moesten de zoons ook zo heten. Albert, Augustus en Petrus werden daarom op bevel van de rechter omgedoopt.

Tot hun eigen verdriet waarschijnlijk, en zeker tot dat van hun nageslacht. Albert Johan Kutscheid alias Koets was de vader van de Petrus Albertus Kutscheid op het plaatje. Hij had onder de naam P.A. Koetsheid 45 jaar lang een schaakrubriek in De Maasbode. Ook zijn broer Charles Joseph Theophile Kutscheid noemde zich Koetsheid (waarom niet Koets, zoals zijn vader?).

Charles probeerde net als zijn opa de boel te neppen. Hij liet zich in Den Haag inschrijven onder de naam Koetsheid. Maar ook dit bedrog kwam uit, zoals je in het bevolkingsregister kunt zien:

Wat ik me steeds afvraag: waarom hebben Johann, Albert, Petrus en Charles geen officiële naamswijziging aangevraagd? Die zou zeker zijn toegekend. Hadden ze daar het geld niet voor?

Uiteindelijk is alles toch goedgekomen. Volgens de Nederlandse Familienamenbank is de naam Kutscheid tussen 1947 en 2007 uitgestorven. In diezelfde periode duikt de achternaam Koetsheid op. Er waren in 2007 negen mensen die (echt, officieel, helemaal zonder fraude) Koetsheid heten. Die naamsverandering bij koninklijk besluit moet er dus toch zijn gekomen. Na drie generaties ellende zijn de Kutscheids eindelijk van hun naam verlost.

Zou jij je achternaam veranderen als je Kutscheid heette? En zou je daar veel geld voor over hebben?

Reacties

  1. Anneke (via Facebook) zegt:

    De familienaam van het hoofd van mijn vroegere lagere school was Koetsdijk. Deze had ook zijn naam veranderd van Koeschijt (of Kuscheid) naar Koetsdijk. En ja, ik zou mijn naam ook zo snel mogelijk veranderen als ik Kutscheid of Koeschijt zou heten en ook als ik net zoals André van Duin (Kyvon) eigenlijk Kloot zou heten. ;-)

  2. Ingrid (via Facebook) zegt:

    Mw. Kutschera..maar die kon gelukkig weer terug naar Duitsland! Maar Meneer M. Kont is toch gebleven!

  3. Paul van Ravenstein zegt:

    Met de naam kutscheidt zal niemand je naam nog vergeten. Leer je stevig in je schoenen te staan omwille de hilariteit en pesterijen. Een loopbaan in de sexindustrie?

  4. Ogenblikkelijk.

  5. Loesje zegt:

    Kut* incl. fouten scans, http://www.statengeneraaldigitaal.nl, o.a. Kutsch, Fockema, bijelkaar op 1 pagina 1859.

  6. Macy zegt:

    Kutscheid gevonden op statengeneraaldigitaal.nl , dankzij zoeken Kutsch*
    Dat betreft: Johann Heinrich Anton Kutscheidt (na zijn naam is ; getypt en dan leest men: Kutscheidt;
    in 1920 meerdere treffers onderwerp naturalisatie, Johann Heinrich Anton Kutscheidt, geboren te Dülken (Pruisen) den 4 December 1863, horlogemaker, wonende te Utrecht, provincie Utrecht.

    • Dank voor die link! Die kende ik nog niet.

    • Macy zegt:

      Op de site van Het Utrechts Archief is meer te vinden over Johann Heinrich Anton Koetsdijk, oud 72 jr, overleden te Maarn 5 febr 1936 (vader Julius Kutscheidt, moeder Agnes Hüsken), partner Alida Gerarda Klukkert. (bron Het Utrechts Archief, aktedatum 11 febr 1936 aktenummer 2.) > pondes.nl, genlias.nl, > websites wiewaswie.nl, cbg.nl, meertens.knaw.nl, Nederlandse Familienamenbank > Koetsdijk

      • Macy zegt:

        Kutscheidt – Koetsdijk, met Correcties en Aanvullende informatie betreft de feitelijke plaats van overlijden = Zeist, overledene: Johann Heinrich Anton Koetsdijk, hij was eerder gescheiden van Johanna Hermina Maria Wilson (bron Het Utrechts Archief, akteplaats Zeist, aktedatum 5 febr 1936, aktenummer 51.) en hij was weduwnaar van Alida Gerarda Klukkert. (Voor meer gegevens zie onder andere verder hetutrechtsarchief.nl.)

      • Macy zegt:

        Foutmelding gedaan bij wiewaswie.nl (incl. Het Utrechts Archief) opvolger van genlias.nl, zie feitelijke plaats van overlijden is Zeist. Dit betreft maar een overleden persoon, niet twee of drie personen zie pondes.nl ter vergelijking alsof het broers zijn die getrouwd zijn met vrouwen exact zelfde naam.

        • Macy zegt:

          Bij de twee vrouwen van de overledene hetzelfde in stambomen verdriedubbeld alsof het zusters zijn van elkaar – zie bijvoorbeeld : pondes.nl met bronvermelding genlias.nl > wiewaswie.nl.

  7. Ik zou in dat geval ook overstappen van Bank als ik bij die ING zou zitten: KutscheidING *flauw* :)

  8. Jola (via Facebook) zegt:

    In Limburg zijn de namen Billeke(n)s en Jeuken heel gewoon. Tja, en dan gaat Mien Jeuken trouwen met dhr Billekens….

  9. Ursula zegt:

    Voorouder Kutscheid, Kutscheidt, Kutscheit, dat kan verkeerd zijn en ook in Duitsland o.a.: Kurtscheid.
    Naam veranderen via stamboomonderzoek nagaan of je van oorsprong buitenlandse (achter)naam wel Deze site gevonden via google, } plusadresse.com
    Dan zoeken bij spelling van achternamen zoals die nu bestaan, onder andere deze achternamen:
    Kurtscheid Kutscheid Kutscheidt Kutscheit
    Kijkje nemen in een plaats met soortgelijke namen is een idee:
    Plaatsnaam Kurtscheid > nl.wikipedia.org/wiki/Kurtscheid
    Namen van personen met soortgelijke achternamen voorbeelden:
    Persoon (voorbeeld achternaam) de.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Kurtscheid
    Persoon (voorbeeld achternaam) de.wikipedia.org/wiki/Michael_Kutscheid

  10. Hans zegt:

    Ratscheid achternaam bestaat in Duitsland, zo niet dan is het verkeerd op deze website: kranten.delpher.nl, voetbalspeler in artikel over Internationaal voetbal , pagina 2/14, Limburgsch dagblad 12-04-1952.

  11. Jesse (via Facebook) zegt:

    De naam Kutscheids (met een S erachter) komt in de voetballerij veelvuldig voor als scheldnaam.

  12. Gewoon de K veranderen in C, zie Nederlandse Familienamenbank , zoeken bij naam bevat: Cuts
    Of ook leuk veranderen in Q, immers Quick is oude spelling > Quik, > Kwik
    Veel familienamen in Nederland, bevat: kut (in 2007) totaal 164 treffers.
    Daar zijn zelfs niet opvallende namen bij tegenwoordig in Nederland.
    Bevat: cut – 41 treffers. Bevat: qut – 4 treffers (2007: Yaqut 16 treffers)

  13. Anneke zegt:

    Curtscheid lijkt op Kurtscheid, en dan herinner ik me dubbele familienaam Donker Curtius.
    (Die dubbele naam is al bekend sinds 1746, Donker is de stamnaam, zie meertens.knaw.nl.)

  14. Guusje zegt:

    Mogelijk is dit relevant als het gaat om namen die eindigen op – scheid, scheidt, scheit.
    Zie: Rothschaid – dat eindigt op – schaid, dat lijkt veel op: Rotscheid en Rotscheidt.
    Familienaam Scheidius, kenmerken: Latijn & Grieks. ( verder gezocht: Scheid, Scheidt, Doorschodt, Dorscheidt , Dornscheidt ) Dat is uit de Nederlandse Familienamenbank, meertens.knaw.nl.

  15. A. Gritter zegt:

    De opmerking dat de heer Koetsheid “toekijkt bij een schaaktoernooi” is – tenzij er meer schakende Koetsheiden waren – niet juist.
    Een citaat uit de biografie van Max Euwe, waar auteur Alexander Münninghoff kritiek uit op het lage niveau van “het Tijdschrift” rond 1923:

    Er komt een partij in het blad te staan tussen de heren Elshout Visser en Koetsheid, met als commentaar: “Het is vermoedelijk niet aan alle lezers bekend, dat de leider der witte stukken doofstom is en die der zwarte stukken blind (Red.)”. (…) Pas later, toen Euwe zich er werkelijk mee ging bemoeien, zou het Tijdschrift het gewenste niveau bereiken.
    [Max Euwe, biografie van een wereldkampioen (1976), blz. 40]

    Koetsheid stond er dus wel bij, maar keek niet toe…

  16. Dries zegt:

    P.A. Koetsheid ( ook Koetscheid ) http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=85089

  17. Yvonne zegt:
  18. Wilma zegt:

    Koetschette (Luxemburgs: Kietscht, Koetscheid) http://nl.wikipedia.org/wiki/Koetschette

  19. Olga zegt:

    Naamsverklaring van Koe schijt ? http://nl.wikipedia.org/wiki/Waar_schijt_de_koe%3F

  20. Marianne zegt:

    Koetsdijk achternaam en vader Kutscheidt, hetutrechtsarchief.nl, zie ook pondes.nl

  21. Louis zegt:

    @ Maarten, Het zal u wel bekend zijn. Naamsaanneming, Naamsverandering, dat onderzoek heb ik weleens gedaan bij CBG, over microfiches onderzoek (laten) doen Koninklijk Besluit per jaar met index aldaar zowel oude als nieuwe naam. En verder nog dit Nationaal Archief gahetna.nl, google zoeken trefwoorden, >> http://www.gahetna.nl/sites/default/files/bijlagen/overzicht_van_naamklappers_en_indexen_met_betrekking_tot_naamswijziging.pdf

  22. Tjitske zegt:

    Kutscheid: hoe kom je van die naam af? Mijn idee is dubbele achternaam nieuwe wet in Nederland wanneer eigenlijk? Dit zag ik over een soortgelijke achternaam Kutsch, komt veel vaker voor toch? Van wiewaswie.nl, overgenomen van de getypte index: = wel controleren met originele akte, dit lijkt op dubbele achternaam Winterswijk Kutsch, zie achternamen ouders, vader Kutsch en moeder Winterswijk (overlijdensdatum zaterdag 30 mei 1818 plaats Groningen, registratiedatum 2 juni 1818, aktenummer 309.) Details overledene: Wijnandus Winterswijk Kutsch, geboorteplaats Leeuwarden, leeftijd 27 jaar, beroep medecinee doctor, vader Frederikus Kutsch, medecinee doctor, moeder Anna Geertruida Winterswijk; relatie van de overledene: Bouwina Maria Smidt.

  23. Hans zegt:

    Koets voorheen Kutsch = Andere locatie zelfde Nederlandse achternaam Koets als die andere familie voorheen Kutscheid, waarvan de oudste kinderen als Koets werden ingeschreven in Zeeland (vanaf 1848). Hierbij over iemand anders afkomstig uit dezelfde regio in Duitsland. Deze akte betreft overleden man oud 81 jaar: Johannes Mattheus Koets, in overlijdensakte 15 mei 1829 Groningen websites van archieven in Nederland wiewaswie.nl, deze overleden man is geboren in Sessenhausen Duitsland, vader Johannes Kutsch, beroep van zijn vader landbouwer, de naam van zijn moeder Maria Margaretha Hollen. Op die overlijdensdatum is zijn relatie: Anna Maria Catharina van Loo. Deze plaats Sessenhausen in Duitsland is zelfde regio fam. Kutscheid waar dit over gaat op uw site vernoeming.nl, relaties allebei vrouwen met Nederlandse namen, in het geval van dhr Kutscheid in Zeeland, die was 2x getrouwd, herbergier, kinderen vanaf 1848 achternaam Koets lijkt wel familie van deze in Groningen.

  24. Marianne zegt:

    Johann Kutscheid was wel voor de kerk getrouwd in de plaats waar hij was geboren en gedoopt in de katholieke kerk in Duitsland met zijn eerste vrouw, een Nederlandse geboren en overleden in Nederland. De drie zonen zijn geboren in Nederland – uit dat huwelijk met zijn eerste vrouw. Het verzoek bij de Rechtbank in Middelburg is uit de periode na zijn tweede huwelijk, enige reden: Nalatenschap, om te kunnen erven als nabestaande voor zichzelf uiteraard en voor zijn kinderen uit dat eerste huwelijk. Verzoek omdat het voor nalatenschappen beter is allemaal dezelfde achternaam te hebben: Kutscheid. Dat verzoek van Johann werd ingewilligd, zonder commentaar over nationaliteit van hem, zijn echtgenotes en de zonen uit dat eerste huwelijk. Mogelijk vervolg onderzoek in bevolkingsregisters, kerkregisters, notarisakten waarvan de indexen aanwezig zijn bij Nationaal Archief in Den Haag.
    Het tweede huwelijk van Johann Kutscheid was gratis, ouders van de meerderjarige bruid al overleden, beiden niet in staat om de kosten te betalen, weduwnaar met kinderen, bruid particuliere jonge dochter.

  25. Cees zegt:

    Al bekend? digitalestamboom Rotterdam Koetschheim voorheen Kutscheit (? Kutscheid)

    • Sophia zegt:

      Naamswijziging bij nakomelingen Koetschheim is met Koninklijk Besluit, zie bevolkingsregister gezinskaarten van Rotterdam, variant geschreven en getypt Koetseheim is dan foutje of geknoei (niet meer na te gaan wie dat heeft gedaan zo lang geleden alweer voor mijn tijd in archief Rotterdam en elders).

      • Christiaan zegt:

        Koetseheim ? = Koetsehheim en Koetseheid in plaats van Koetschheim ?

        • Anita zegt:

          Petrus Albertus Kutscheid (zie foto rechtsboven) geboren 8 juni 1882, hij was blind volgens gezinskaarten van het bevolkingsregister Rotterdam, beroep borstelmaker Blindeninrichting. Hij woonde bij zijn naaste familieleden met achternamen onder andere: Kutscheid, Koetschheim.

  26. Saar zegt:

    Er bestaan nog wel degelijk Koetsheids tegenwoordig :)

    • Janneman zegt:

      Koetsheids ? Dat heb ik alleen officieel gevonden met spelling achternaam Koetsheid, website meertens.knaw.nl, Nederlandse Familienamenbank, in 2007 totaal 9 personen, in 1947 totaal 0 personen, analyse en verklaring, kenmerken: naamswijziging, documentatie website vernoeming.nl/kutscheid

  27. Uhhhhhhhhhhhhhhh, denk het wel.

  28. Direct!

  29. Zeker weten ;-)

  30. Joost (via Facebook) zegt:

    Kutschenreuter is soms veranderd in (Henriëtte, vrouw van Rob de Nijs) Koetschruiter of Koetsenruiter.

  31. Constance (via Facebook) zegt:

    Ja, zeker als ik daarnaast scheidsrechter was.

  32. Ewout (via Facebook) zegt:

    Wat is de etymologie?

Laat wat van je horen

*