Roberts Miķelsons: waarom Letten achter elke naam een s plakken

De meeste media noemen hem Robert M. maar eigenlijk heet hij Roberts Miķelsons. Wat doet die s daar achter Robert?

Roberts Miķelsons

Roberts Miķelsons

Want Roberts komt natuurlijk overeen met ons Robert en Miķelsons (ongeveer uitgesproken als Mitjelsons) is niets anders dan de Duitse achternaam Michelson.

Het Lets is net als het Latijn een taal met verschillende naamvallen waarin aan zelfstandige naamwoorden, en dus ook aan namen, uitgangen worden geplakt. Zoals het Germaanse Robert in het Latijn Robertus wordt, is de Letse vorm van deze naam Roberts.

Merkwaardig genoeg doet het Lets dit niet alleen bij namen die al lang zijn ingeburgerd, maar bij alle namen. Buitenlandse namen worden rigoureus aan het Letse taal- en spellingsysteem aangepast.

Zo kun je in de Letse media lezen over de Amsterdamse burgemeester Eberhards van der Lāns, de voormalige president Džordžs Bušs en de trainer Diks Advokāts. Namen die al op een s eindigen, krijgen er nog eentje bij: Franss Halss. Anders zou de Let immers denken dat deze schilder eigenlijk Fran Hal heette.

Vrouwen ondergaan uiteraard dezelfde behandeling, maar dan met een vrouwelijke uitgang. Zij krijgen, net als in het Latijn, een a achter hun naam: Fanny Blankers-Koen wordt Fannija Blankersa-Kūna. Wie het niet gelooft, mag het op Wikipedia nazoeken.

Dit gebruik is in Letland bij wet geregeld. De naamwet van 2000 stelt dat buitenlandse namen op zijn Lets moeten worden gespeld en een Letse naamvalsuitgang moeten krijgen. Als ik de Letse nationaliteit zou aanvragen, zou ik volgens mijn nieuwe paspoort dus Mārtens van der Mērs heten.


Bestel nu 'Wie noemt zijn kind nou Chardonnay?'

Bestel nu mijn boek
Wie noemt zijn kind nou Chardonnay?


Nu voor maar € 12,50 in de winkel en bij bol.com.

'Glimlachen, grinniken en hardop schateren: dit is een van de meest vermakelijke boeken van de afgelopen tijd.' – Ronald Giphart

'Echt een heel leuk boek.' – Giel Beelen

'Je kunt dit boek op een willekeurige bladzijde openslaan en je komt fantastische verhalen tegen.' – Mattie en Wietze

'Maarten van der Meer weet als geen ander vermakelijke anekdotes over namen te vertellen.' – Noordhollands Dagblad

Bestel nu 'Wie noemt zijn kind nou Chardonnay?'

Reacties

  1. Een kleine toevoeging:

    In de meeste media wordt hij Robert Mikelsons genoemd. Zijn officiële voornaam is echter wel degelijk Roberts, zoals blijkt uit dit KVK-uittreksel: http://www.geenstijl.nl/archives/images/robertman.html

    Volgens andere bronnen zou zijn eigenlijke voornaam Robčiks zijn. Dat is, voor zover ik begrijp, echter alleen maar een koosvorm van Roberts, dus zoiets als “Robbie”. Hij gebruikte op internet Robčiks wel als nickname.

    • Inside secured form, you have the advantage of paying very low rate of interest and the unsecured credit card form the non-placement of security.

  2. Wellicht vind je het interessant om te weten dat onlangs de UN commissie voor mensenrechten oordeelde dat het “verletsen” van buitenlandse namen in officiele Letse documenten inbreuk op de privacy is. Let wel: dit geldt alleen voor officiele documenten.
    Dus ik ben in Letland nog steeds gewoon Hartgere….

    En over Robčiks heb je helemaal gelijk, dat is een afkorting van Roberts.

  3. Dat vind ik inderdaad wel interessant om te weten :) Maar hebben ze het beleid ook echt veranderd of zijn ze alleen op de vingers getikt?

    Ik kan me het dilemma ook wel voorstellen. Enerzijds vereist de Letse taal nu eenmaal een zekere aanpassing van namen, maar anderzijds is het niet in de haak dat de overheid de naam van een burger tegen diens wil verandert.

    De Spaans- en Portugeestalige landen deden vroeger iets soortgelijks. Als je je liet naturaliseren, werd je voornaam verspaanst/verportugeest: Jan Willem werd dus Juan Guillermo of João Guilherme. Daar zijn ze inmiddels van afgestapt, maar in die talen is er natuurlijk ook geen taalkundige noodzaak voor. Die is er in het Lets (en het Litouws) wel.

    Maarten

  4. Het zal inderdaad vooralsnog een fikse vingertik geweest zijn. Ik weet er het fijne (nog) niet van.

    Er zijn Lets-Nederlandse stellen, die door de aanpassing van de namen, werkelijk in de problemen komen wanneer ze bijvoorbeeld samen op vakantie gaan en de paspoortcontrole in sommige buitenlanden niet begrijpt waarom een getrouwd stel verschillende versies van een achternaam heeft. Je kunt gelukkig wel al enige tijd in je Letse paspoort je orginele achternaam (tussen haakjes) laten vermelden.

    Nog iets over de naam Roberts: op tv wordt de “o” lang uitgesproken, maar eigenlijk moet de naam als “Robberts” uitgesproken worden. Met een korte “o” dus. Wanneer een klinker lang uitgesproken wordt, komt er op de klinker en liggend balkje in het Lets: ā, ē, ī, ū en de “o” krijgt nooit een liggend balkje, maar wordt in veel gevallen uitgesproken als een combinatie van “o” en “a”, dus: “oa”. In het geval Roberts, is de “o” gewoon een korte “o”.

    Ik vind dat je namen en straatnamen niet mag aanpassen. Stel je voor iemand wil bijvoorbeeld naar het Anne Frank Huis op de “Prinsenhraht” (het wordt zelfs ook wel eens letterlijk vertaald: “Prinču kanāls”), dat vind je niet op de kaart. Verschrikkelijk is dat.

    Groeten,
    Katarina

  5. Hier een stukje over iemand die een zaak heeft aangespannen tegen het “verletsen” van haar naam:

    The surname of Ms. Mentzen, a Latvian citizen who acquired it through marriage to a German national, was “Latvianized” to “Mencena” in her Latvian IDs. Ms. Mentzen asked the Constitutional Court to declare the legislation as unconstitutional.

    The legislation provided that in documents personal names and surnames must be written in accordance with the Latvian grammar. The original form of a personal name in Latin transliteration could be written on some other page of the ID

    Although the practice of “Latvianization” of personal names and surnames remains in force, two positive points have been achieved based on this case. First, the repeated “Latvianization” will not be possible any longer, if a person does not wish it. If a person could once maintain the personal name and surname more or less similar to the original form, he/she will maintain it also in future. The Court pointed out that in new passports (to be issued after July 1, 2002) the original form of the personal name must be written at the same page with the “Latvianized” form.

    http://www.minelres.lv/MinIssues/info/2002/41.html

  6. las: Roberts Miķelsons: waarom Letten achter elke naam een s plakken http://bit.ly/f992Pc #genealogie

  7. Mijn bericht over Robert Mikelsons is ook in Letland populair: 6% van mijn bezoekers de afgelopen dagen zijn Letten! http://bit.ly/eZ7D2e

  8. Polen in Litouwen willen Poolse namen http://bit.ly/fLYYSd (in Letland heerst een soortgelijke situatie, zie http://bit.ly/eZ7D2e )

  9. Frits Burghardt zegt:

    Wat ik wel vreemd vind aan deze verletsing is dat buitenlandse namen er ook aan onderworpen worden hoewel het schrift daar niet toe uitnodigt. Van landen met een ander schrift kun je verwachten dat een naam in een ander schrift fonetisch aangepast wordt, maar de Baltische landen schrijven gewoon Latijnse letters. Anderzijds, Tsjechen en naar ik aanneem ook Slowaken voorzien vrouwelijke buitenlandse achternamen van de uitgang -ová, uit gewoonte? En de echtgenote van Henk Kowalski bij mij in de buurt noemt zich zelf Maria Kowalska – allebei tweede generatie Poolse immigranten en sinds lang Nederlanders. Het zit diep.

    • Naast het Lets doet het Litouws dit bijvoorbeeld ook, George Walker Bush is Džordžas Volkeris Bušas (in het Lets (Džordžs Volkers Bušs).

      Andere talen met het Latijnse schrift die blijkens Wikipedia zo te werk gaan:

      – Turkmeens (Jorj Woker Buş)
      – Azerbeidzjaans (Corc Uoker Buş)
      – Min Dong (Gièu-dê W. Buó-sṳ̀)

      Waarschijnlijk betreft het allemaal talen die (ook) met een ander schrift werden of worden geschreven en is men er daardoor aangewend geraakt buitenlandse namen zo aan te passen.

Laat wat van je horen

*