Bernhard Lucas Emmanuel noemden prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven hun op 25 december 1969 geboren tweede zoon. Natuurlijk schoot de naam sommigen in het verkeerde keelgat.
Prins Bernhard junior, zijn vrouw Annette Sekrève en hun kinderen Isabella, Samuel en Benjamin in 2008 (RVD)
Allereerst iets over de herkomst van Bernhards drie voornamen:
De roepnaam van de jonge prins is Bernhard. Hij is vernoemd naar zijn grootvader, die ook peet zal zijn. Zijn andere peet is de koninklijke luchtmacht, waaraan mr. Van Vollenhoven, zoals hij na afloop van de plechtigheid vertelde, zeer goede herinneringen heeft. De namen Lucas en Emmanuel zijn gekozen, omdat het prinsje op Eerste Kerstdag is geboren en Lucas betekent ook “licht”, terwijl de betekenis van de naam Emmanuel is “God is met ons”.
- Limburgsch Dagblad, 2 januari 1970
Dat Lucas “licht” zou betekenen, is overigens twijfelachtig. Men gaat er tegenwoordig meestal van uit dat het een verkorting is van Lucanus, “afkomstig uit Lucanië”.
Maar dat was niet waar ds. F. Mallan uit Gouda in 1970 over viel. Hij liet in het blad De Wachter Sions weten dat Bernhards derde voornaam, Emmanuel, in de gereformeerde kerk niet als doopnaam zou worden geaccepteerd.
Emmanuel betekent, zoals Pieter van Vollenhoven terecht opmerkte, “God is met ons” en daar zat hem het probleem. De synodes van Dordrecht (1578) en Middelburg (1581) bepaalden immers dat kinderen niet gedoopt mochten worden met “namen die of God, of Christus eigen zijn, als daar zijn Emmanuel, Salvator etc.” (Nieuwe Leidsche Courant, 21 maart 1970).
Dominee Mallans vrees dat de naam Emmanuel na de geboorte van Bernhard junior opeens populair zou worden is overigens niet bewaarheid. In de onderstaande grafiek van de Nederlandse Voornamenbank is te zien dat Emmanuel en varianten van deze naam in 1970 en 1971 wel even iets populairder waren, maar de naam is nooit echt aangeslagen.
Populariteit van Emmanuel (en varianten) als eerste naam voor mannen tussen 1880 en 2011
Geachte heer Maarten van der Meer, Mijn roepnaam is Dutchy, zo vanaf mijn kindertijd genoemd sinds de bevrijding van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Dat heb ik te danken aan een soldaat bij Amerikanen of Canadezen bij de bevrijders van Nederland, ik kreeg chocola, en hij noemde mij Dutchy. De werkelijke spelling van mijn roepnaam weet ik niet maar zo werd dat doorgegeven aan mij destijds door mijn ouders die al heel lang geleden zijn overleden. Het is alleen bekend bij eigen familie maar niet op school want dat mocht niet omdat ik zo officieel niet ben ingeschreven bij de gemeente.
Mijn eerste voornaam is officieel Dirk, gedoopt Theodorus tijdens de tweede wereldoorlog. Toen in die tijd tijdens de bezetting mocht men niet alle voornamen zelf uitkiezen, mijn ouders wisten zo snel geen andere naam te bedenken passend bij die van mijn voorouders. De pastoor vertelde mij later dat Dirk altijd officieel als doopnaam al eeuwenlang werd ingeschreven bij de rooms-katholieke kerk vertaling Theodorus. Graag verneem ik of dat volgens de lijst of richtlijnen van Dordrecht, hoort bij de verboden voornamen in Nederland. Vroeger De Nederlanden, nu kennelijk officieel Koninkrijk der Nederlanden. Geldt dat ook voor de hele Benelux of zelfs voor heel Europa, welke landen zijn van toepassing (geweest), ik had nooit gehoord van die lijst. Weleens gelezen dat de vertaling van de voornaam Dirk, graven van Holland, Theodorus dat is misschien ook niet in orde in Latijnse vertalingen. Best mogelijk dat Dutchy niet op hun verboden lijst van de protestantse kerk voorkomt, door vrienden roepnaam Dik. In afwachting van uw reactie, Theodorus.
Hoi Maarten, Wat een leuk onderwerp is dit alweer gelukt hoor! Officieel Elisabeth, vroeger als baby Elsje, roepnaam afkorting tegenwoordig Lisa. Nu ben ik toch wel bang dat mijn voornaam niet mag van de kerk. Begint met El, dan mag begint of bevat El niet en hetzelfde bij Al, mag toch ook niet van sommige religies? Met veel waardering, gr.v.Lisa!
Hi Maarten! Mijn naam is John, vrienden noemen mij J-J, dat spreekt men uit als Djee-Djee, in Nederland Jan of Joannes of ook Johannes. Men noemt mij ook Hans, afkorting van Johannes, als uitzendkracht maak ik vaak mee dat ik niet de enige ben met voornaam John. Dan wordt men verzocht meteen een andere niet-voorkomende voornaam welke niet in gebruik is bij een bedrijf. Omdat het allemaal tijdelijke banen zijn dan geeft het niet, wel vervelend wanneer het voor langere tijd is ergens en in vaste dienst. Verder over mijn voornaam. Als kind Johnny genoemd, door sommigen Jonas (alweer op werkplekken). Mij best hoor, maakt mij niets uit wat anderen zeggen of schrijven maar wel 1 vraagje als dat mag: Wat betekent mijn naam? Volgens mijn familie in Engeland: Godsgeschenk, dat klopt volgens mij niet lang geleden iets anders uitgelegd. Ook verboden? Het begint met Jo, of Joh, wat mag dan wel, zo wil dat wel veranderen als het niet mag van de kerk in Nederland, protestanten alleen of ook andere kerken verboden hier in Nederland, dat is mij ook niet verteld toen ik hier kwam wonen vanuit het buitenland na de oorlog, ik ben nog niet zo oud. Als John eigenlijk geen Nederlandse voornaam is, welke voornaam dan wel geschikt en toegestaan door de kerk in uw verhaal bij prins Bernhard jr. En welke andere voornaam in plaats van Emmanuel? Bij voorbaat dank, John alias J-J.
Christiaan dat is mijn voornaam, vernoemd naar een vrouw Christina mijn tante, ook wel Christine, roepnaam Tinie vroeger Tineke is mij bekend als neef. Haar opa’s voornaam was Christianus of zoiets dergelijks afkorting roepnaam (ouwe) Tinus. Zij leeft nu niet meer daarom geen idee zelf. Daarom reageer ik over zulke voornamen omdat ik zelf niet mocht kiezen na mijn geboorte. Het kost veel geld, tijd en moeite als dat verandert zou moeten worden. Zijn die lijsten dan niet beschikbaar bij gemeentes? Ook mijn familie en ikzelf wisten nergens van als lid van kerken in Nederland. Het heeft geen haast, als het echt niet moet dan verander ik mijn voornaam voor niemand niet, afkorting, Chris.
Theodorus, Lisa, John en Christiaan:
Jullie snijden een zeer interessante kwestie aan, want er zijn legio namen met een verwijzing naar God erin, waaronder inderdaad zeer veel voorkomende zoals Theodorus (“geschenk van God”), Elisabeth (“God heeft gezworen”), Johannes (“Jahweh is genadig”), Michaël (“wie is als God?”) enz. enz.
Ik vond een artikel van K. de Gier, gereformeerd predikant en docent kerkrecht, waarin het volgende staat:
De vraag is hoe streng je dit moet interpreteren. Gaat het echt om alle namen die verwijzen naar God of Christus? Dan is er wel heel veel verboden en zou zelfs een naam als Jan in de ban moeten. (Calvijn heette nota bene Johannes, al kon hij daar ook niets aan doen.)
Of gaat het om namen die diréct op God of Christus betrekking hebben? Immanuel is een naam die aan Jezus zelf is gegeven, Salvator betekent “Verlosser”. Baptista (“de Doper”) was de bijnaam van Johannes de Doper en verwijst dus ook specifiek naar hém. Ik denk dat dat het is. Emanuel, Jan-Baptist en Jezus mogen dus niet, maar Theodorus, Johannes, Elisabeth en Christiaan (“de christen”) wel.
Willeke en Wilma, dat mag toch zeker wel, daar zit vast wel iets in dat ook niet mag. Met kleine letters il bij deze WILLEKE en WILMA, daar zit IL in, beter leesbaar dan zonder hoofletters. Dat is me wat hoor dat verhaal over die voornaam Emmanuel, heb ik een vraag over. Een achterneefje van mij: Nathanael, met of zonder puntjes op de laatste 2 letters. Zal dan ook wel verboden zijn zit toch ook el in hoofdletters: NATHANAEL of NATHANAËL, zie EL. Dat maakt toch zeker niets uit voor het verbod, begint met EL of het eindigt op EL of ËL, volgens mijn conclusie dan ook uit den boze dus compleet verbieden allemaal. In oude literatuur weleens gelezen, dat E en I hetzelfde was bij namen zoals Petronella, ook Petronilla, dat is inclusief EL en IL, ook verbieden toch of mag dat weer wel? Helaas kan ik het nergens mee vergelijken omdat ook ik de kerklijsten nergens ben tegen gekomen, niets over geleerd op school. Veel sterkte met al die vragen, mag deze daar nog bij met veel dank van Willeke, ook Wilma (Wilhelmina).
Mijn voornaam mag kennelijk wel gelukkig dan maar. Mag dit?: De voornaam Willemina, lijkt op die van koningin Wilhelmina. Willem dat is inclusief de letters il en le is omgekeerde van el, dat gaat natuurlijk te ver, niet de bedoeling, de grenzen en redeneringen van vroeger gaan ook vaak over het omkeren van woorden met eigenlijk dezelfde betekenissen. De joodse voornaam Nathan, dat is dan zeker verchristelijkt: Nathanael, of toch weer niet? Is het omkeren van woorden eigenlijk niet ketters of des duivels, het kwaad dus uit den boze allemaal, gebruikt door tovenaars in spreuken? Bij achternamen voor slaven en dat zie toch bij families zoals Vermeer omgekeerd Reemrev, heb ik ergens gelezen of verteld door genealogen? Het fijne weet ik daar niet van gevraagd uit belangstelling voor wat u schrijft op uw website vernoeming.nl.
De voornamen exact zo geschreven als Engel, of bevat: Engel, maar ook anderen voornamen: Angel…., toch weleens gevonden in oude stambomen, Angelica en ook Angelina, Engel en Engeltje, dat zijn toch ook wel namen die ik weleens heb aangetroffen in oude stambomen van de regio Velsen Kennemerland met veel rooms-katholieke families. Van een verre neef weleens gehoord dat het te maken had met een beschermheilige.
In mijn familie meisje met voornaam Isabella, bijnaam Jezabel, als kind wanneer ze stout was geweest op school of thuis. Nee, jammer genoeg leeft ze niet meer, toen ze nog jong was zelfde gedrag en uiterlijk van Pippi Langkous. Dat weet niet iedereen, omdat ze als tiener een metamorfose had ondergaan. Tijdens een schoonheidsbehandeling ook een compleet andere kleur haar had gekregen.
De Wachter Sions is het blad van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland, dat is een klein kerkgenootschap in de reformatorische hoek.
Prins Bernhard jr. is gedoopt in de Dom van Utrecht en daar mocht de naam Emmanuel blijkbaar wel.
In het Nationaal Archief is een foto van de doopakte van prins Bernhard jr., zie: http://www.gahetna.nl/collectie/afbeeldingen/fotocollectie/zoeken/weergave/detail/q/id/afb26c92-d0b4-102d-bcf8-003048976d84
—
De
Heilige Doop
van
Zijne Hoogheid
Prins Bernhard Lucas
Emmanuel
van Oranje-Nassau, Van Vollenhoven
geboren op vijfentwintig december negen tien honderdnegen
enzestig te Nijmegen, werd bediend door
Ds. H.J. Kater,
Hervormd Predikant te Amsterdam, in een kerkdienst
welke mede geleid werd door
Prof. Dr. H. Berkhof,
Hoogleraar te Leiden, op eenentwintig februari negentien
honderd zeventig in de
Domkerk te Utrecht
Namens de Centrale Kerkenraad van de
Hervormde Gemeente Utrecht
predikant, predikant,
(handtekening ) (handtekening)
ouderling, diaken,
(handtekening) (handtekening)
De Doopgetuigen,
(diverse handtekeningen)
Hallo Maarten, Mooie Bijbel en kerk verhalen over dopen. Dan neem ik nu aan dat Emmanuel geen probleem meer is voor de kerken. Ik veronderstel dat namen zoals Immanuel, de voornamen die daarop lijken voor vrouwen dan ook eigenlijk niet mochten. Jonathan vind ik een mooie voornaam, daar zou ik wel graag meer over weten zoals dat eerder is beschreven over vroegere christelijke kerk regels. Dank, Stefanie.