De meest voorkomende achternamen van Europa en wat ze betekenen

Zijn Russen zwijgzaam en  Finnen doof? Waarom kregen priesters in Zuidoost-Europa zoveel kinderen? En waarom noemen Kroaten zich Kroaat? Deze achternamenkaart van Europa roept allerlei vragen op. Lees hier waar elke naam vandaan komt.

De meest voorkomende achternaam in 41 Europese landen

Afbeelding: Teepr / Reddit
Afbeelding: Teepr / Reddit (via mental_floss)

Dochter van Gu冒mundur

Laten we in het uiterste noordwesten van Europa beginnen: IJsland. Dat is meteen het enige Europese land waar achternamen niet gebruikelijk zijn. Mensen krijgen er nog als vanouds een patroniem, een afleiding van de voornaam van hun vader.

Zangeres Bj枚rk heet voluit Bj枚rk Gu冒mundsd贸ttir, 鈥楤j枚rk, dochter van Gu冒mundur鈥. Haar vader is dan weer Gu冒mundur Gunnarsson, 鈥榸oon van Gunnar鈥.

Hansen, Jensen, Joensen

Aan de topnamen in veel andere landen zie je duidelijk dat dit systeem vroeger veel meer voorkwam.

In Scandinavi毛 waren blijkbaar de voornamen Johannes en Andreas populair: de meest voorkomende achternamen zijn Hansen (Noorwegen), Jensen (Denemarken), Joensen (Faer枚er) en Andersson (Zweden). Je zou ze in het Nederlands kunnen vertalen als Jansen en Andriessen.

Ook veel inwoners van Wit-Rusland (Ivanov), Servi毛 (Jovanovi膰) en Wales (Jones) hebben een voorvader die Johannes heette. Belgen stammen dan weer het vaakst af van een Peter (Peeters), Fransen van een Martin en Noord-Ieren van een William (Wilson).

Het Bulgaarse Dimitrov betekent 鈥榸oon van Dimitar鈥 (Demetrius, Dimitri). Konstantinou op Cyprus spreekt voor zich. Het Macedonische Stojanovski komt van de bij ons totaal onbekende Slavische voornaam Stojan.

Murphy (Ierland) is de verengelste versie van twee Ierse achternamen 鈥 misschien komt hij daardoor zoveel voor. 脫 Murchadha betekent 鈥榓fstammeling van Murchadh鈥 en Mac Murchaidh 鈥榸oon van Murchadh鈥.

Priesterzoon

Veel Zuidoost-Europese achternamen hebben een religieus tintje. Popescu, Popovi膰 en Papadopoulos 鈥 de topnamen van Roemeni毛, Montenegro en Griekenland 鈥 betekenen 鈥榸oon van een priester鈥. Minder opmerkelijk dan het misschien lijkt: orthodoxe priesters (鈥榩opes鈥) mogen trouwen.

Turkse overheersing

In de islamitische Balkanlanden vinden we namen die herinneren aan de vroegere Turkse overheersing. Beqiri in Albani毛 is afgeleid van de Turkse voornaam Bekir. De titel hoca voor een islamitisch godsdienstleraar gaf veel Kosovaren (Hoxha) en Bosni毛rs (Hod啪i膰) hun naam.

Smeden en molenaars

Engelsen en Schotten stammen vaak af van smeden (Smith). In Duitsland (M眉ller) en Oekra茂ne (Melnyk) stonden blijkbaar veel molens. Beide namen betekenen molenaar.

Woeste natuur

In het noorden en het zuiden van Europa komen we natuurnamen tegen. Tamm (eik) en B膿rzi艈拧 (berk) in Estland en Letland herinneren aan de wilde Noord-Europese wouden. Ook het Oostenrijkse Gruber (鈥榓fkomstig uit het dal鈥) weerspiegelt het landschap ter plaatse.

Portugezen heten vaak simpelweg 鈥榖os鈥  (Silva). De algemeenste familienaam van Spanje, Garc铆a, is waarschijnlijk afgeleid van het Baskische woord voor beer.

Emigratie

Andere namen wijzen op voorouders die ooit zijn ge毛migreerd. Kazlauskas is een verlitouwsing van de Poolse naam Koz艂owski, 鈥榓fkomstig uit Koz艂贸w鈥, een veelvoorkomende Poolse plaatsnaam.

De Poolse topnaam Nowak betekent, net als het Tsjechische Nov谩k en het Sloveense Novak, 鈥榥ieuwman鈥 – de nieuwe man in het dorp.

Het Maltese Borg verwijst misschien naar een plaats op Sicili毛. Veel Slowaken hebben blijkbaar Kroatische voorouders, want Horv谩th betekent 鈥楰roaat鈥. Het Kroatische Horvat trouwens ook. Curieus: waarom zou een Kroaat in Kroati毛 zich 鈥楰roaat鈥 noemen? Een vaderlandslievend statement? (Eerder vroeg ik me al af waarom Friezen zo vaak De Vries heten.)

Doof en stom

Nog curieuzer zijn de namen die verwijzen 鈥 of lijken te verwijzen 鈥 naar een eigenschap van de oorspronkelijke drager. Het Hongaarse Nagy (groot) begrijp ik nog wel, maar waarom is in Itali毛 Rossi (rood) zo populair? Hadden veel Italianen vroeger rood haar of waren ze rood verbrand?

Russen die Smirnov heten stammen niet af van een wodkadrinker, maar van iemand die 鈥榮til鈥 was. Waren Russen vroeger zo zwijgzaam?

Finnen zijn echt zwijgzaam, kan ik uit eigen ervaring zeggen, maar die heten dan weer vaak Korhonen 鈥 鈥榙oof鈥. Misschien zeggen de Russen niets omdat hun Finse buren het toch niet horen.

De Oude en de Jonge

Tot slot Nederland: De Jong. Die naam betekent precies dat, 鈥榙e jonge鈥, en herinnert eraan dat vader en zoon, opa en kleinzoon of zelfs twee broers vroeger vaak dezelfde voornaam hadden. Twee Jannen in het gezin kregen dan de bijnamen 鈥榙e Oude鈥 en 鈥榙e Jonge鈥.

Wat valt je op aan de verschillende achternaam in Europa? En wat betekent jouw achternaam? Zoek het op in de Nederlandse Familienamenbank en laat een reactie achter!

馃 Nieuwe blogs in je mail?

Volgen kan ook via Mastodon en RSS.